Przyspieszona akcja serca, zwi\u0119kszone napi\u0119cie mi\u0119\u015bni, pobudzenie emocjonalne, a w konsekwencji problemy z koncentracj\u0105 uwagi, narastaj\u0105ce rozdra\u017cnienie, nierzadko l\u0119k splataj\u0105cy si\u0119 z agresj\u0105. Ten, kto nie do\u015bwiadczy\u0142 podobnego zespo\u0142u czynnik\u00f3w w swoim miejscu pracy, mo\u017ce \u015bmia\u0142o nazwa\u0107 si\u0119 szcz\u0119\u015bciarzem.<\/p>\n
Zazwyczaj bagatelizujemy te negatywne objawy, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce najprawdopodobniej znajdujemy si\u0119 w pu\u0142apce d\u0142ugotrwa\u0142ej sytuacji stresowej, wynikaj\u0105cej z wielu zr\u00f3\u017cnicowanych \u017ar\u00f3de\u0142 (tzw. stresor\u00f3w) wyst\u0119puj\u0105cych w \u015brodowisku pracy. Taka nieodpowiedzialna postawa w pierwszej kolejno\u015bci prowadzi do spadku efektywno\u015bci realizowanych przez nas dzia\u0142a\u0144 oraz do zachowa\u0144 kontrproduktywnych<\/strong>, a nast\u0119pnie do stopniowego pogorszenia stanu zdrowia, w tym: zaburze\u0144 snu, depresji i nerwic, zaburze\u0144 \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych czy powa\u017cnych dolegliwo\u015bci sercowo-naczyniowych.<\/p>\n W ci\u0105gu ostatniej dekady \u201estres\u201d sta\u0142 si\u0119 obok \u201edepresji\u201d jednym z najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanych poj\u0119\u0107 \u2013 kluczy okre\u015blaj\u0105cych traumatyczne, pejoratywne do\u015bwiadczenia jednostek czy ca\u0142ych grup zawodowych i spo\u0142ecznych. Przez jego nadu\u017cywanie w codziennym j\u0119zyku cz\u0119sto zapominamy, \u017ce stres jest w gruncie rzeczy czynnikiem pozytywnym, kt\u00f3ry ma zmusi\u0107 nas do reakcji na r\u00f3\u017cnorakie wymagania i zagro\u017cenia, a w konsekwencji pozwoli\u0107 je przetrwa\u0107.<\/p>\n Dopiero kiedy napotkane wyzwania oka\u017c\u0105 si\u0119 dla nas zbyt wyg\u00f3rowane, stres staje si\u0119 zjawiskiem szkodliwym, wynikaj\u0105cym z rozd\u017awi\u0119ku pomi\u0119dzy naszymi mo\u017cliwo\u015bciami sprostania danemu aspektowi zewn\u0119trznemu a tym aspektem. W\u0142a\u015bnie wtedy pojawia si\u0119 fizyczne, umys\u0142owe oraz emocjonalne napi\u0119cie, kt\u00f3re z czasem nasila si\u0119, uniemo\u017cliwiaj\u0105c prawid\u0142owe funkcjonowanie organizmu.<\/p>\n Pomimo tych fakt\u00f3w, koncepcji i poj\u0119\u0107 stresu u\u017cywanych do kreowania modeli stresu zawodowego jest mn\u00f3stwo. Najpopularniejsz\u0105 obecnie koncepcj\u0105 jest tzw. podej\u015bcie psychologiczne<\/strong>, kt\u00f3re uwa\u017ca stres za dynamiczn\u0105 interakcj\u0119 mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a \u015brodowiskiem pracy oraz okre\u015bla go jako relacj\u0119 mi\u0119dzy osob\u0105 a otoczeniem, ocenian\u0105 przez osob\u0119 jako obci\u0105\u017caj\u0105c\u0105 jej zasoby i zagra\u017caj\u0105c\u0105 jej dobrostanowi. Tak sformu\u0142owana definicja pozwala bada\u0107 negatywne elementy pojawiaj\u0105ce si\u0119 w relacji cz\u0142owiek \u2013 \u015brodowisko pracy, a dok\u0142adniej \u2013 z\u0142o\u017cone procesy poznawcze konstytuuj\u0105ce tego typu relacj\u0119.<\/p>\n Wed\u0142ug powstaj\u0105cych rokrocznie raport\u00f3w \u015awiatowej Organizacji Zdrowia, miejsce pracy jest niezmiennie jednym z najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 stresu w spo\u0142ecze\u0144stwie. Dodatkowo wed\u0142ug wielu bada\u0144 i raport\u00f3w w Europie stres lokuje si\u0119 na drugim miejscu w\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej sygnalizowanych pracowniczych problem\u00f3w zwi\u0105zanych ze zdrowiem.<\/p>\n Przyczyn\u0105 takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim wci\u0105\u017c dynamizuj\u0105ca si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesna rzeczywisto\u015b\u0107 rynkowa, zmuszaj\u0105ca pracodawc\u00f3w do ci\u0105g\u0142ego zwi\u0119kszania produkcji d\u00f3br i us\u0142ug, co skutkuje znacz\u0105cym wzrostem oczekiwa\u0144 wobec pracownik\u00f3w. St\u0105d pojawiaj\u0105 si\u0119 liczne emocjonalne napi\u0119cia oraz problemy w adaptacji zawodowej.<\/p>\n Dlatego w\u015br\u00f3d g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 wyst\u0119powania stresu w \u015brodowisku pracy wymienia si\u0119:<\/p>\n \u00b7 Konflikty interpersonalne<\/strong>, czyli z\u0142o\u017cone oraz obci\u0105\u017caj\u0105ce relacje mi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142pracownikami lub prze\u0142o\u017conymi i pracownikami, wynikaj\u0105ce zazwyczaj z braku wsparcia kadry pracowniczej przez pracodawc\u0119. Wiele firm opiera sw\u00f3j model motywacyjny na rywalizacji, kt\u00f3ra doprowadza do znacznego pogorszenia atmosfery w pracy<\/strong> i osamotnienia, a nawet dyskryminacji poszczeg\u00f3lnych zatrudnionych. Konflikty interpersonalne b\u0119d\u0105ce tzw. stresorami spo\u0142ecznymi mog\u0105 przyjmowa\u0107 formy jawne (np. wypowiedziane wprost negatywne opinie) i ukryte (np. plotkowanie, obgadywanie) oraz aktywne (wymiana inwektyw podczas k\u0142\u00f3tni) i pasywne (odcinanie od zada\u0144 i obowi\u0105zk\u00f3w). Konflikty interpersonalne, mobbing, jako\u015bciowe i ilo\u015bciowe przeci\u0105\u017cenia i niedoci\u0105\u017cenia prac\u0105 \u2013 te i wiele innych stresor\u00f3w<\/strong> wp\u0142ywaj\u0105 negatywnie na efektywno\u015b\u0107 pracy, zmniejszaj\u0105c nasze zawodowe zaanga\u017cowanie oraz przywi\u0105zanie. Nie wszyscy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce d\u0142ugotrwa\u0142y stres w \u015brodowisku pracy jest przede wszystkim \u017ar\u00f3d\u0142em zachowa\u0144 kontrproduktywnych.<\/p>\n Zachowania kontrproduktywne zalicza si\u0119 do kategorii zachowa\u0144 organizacyjnych. S\u0105 one zespo\u0142em dobrowolnych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3rych celem jest szkodzenie lub zaszkodzenie firmie, instytucji czy organizacji oraz wszystkim osobom maj\u0105cym z nimi zwi\u0105zek.<\/p>\n \u017beby m\u00f3wi\u0107 o pojawieniu si\u0119 typowego zachowania kontrproduktywnego musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107 trzy nast\u0119puj\u0105ce czynniki:<\/p>\n \u00b7 celowo\u015b\u0107<\/strong>, czyli aspekt, kt\u00f3ry rozgranicza zachowania kontrproduktywne od losowych b\u0142\u0119d\u00f3w czy niedopatrze\u0144. Cz\u0119sto pracownikowi mo\u017ce brakowa\u0107 wiedzy lub umiej\u0119tno\u015bci, co skutkuje pojawieniem si\u0119 pomy\u0142ki czy usterki. Pracownik ten nie ma jednak \u015bwiadomo\u015bci, do czego doprowadzi\u0107 mo\u017ce jego chwilowa niekompetencja w danym zakresie. Obecnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 pi\u0119\u0107 zasadniczych rodzaj\u00f3w zachowa\u0144 kontrproduktywnych, s\u0105 to:<\/p>\n \u00b7 Nadu\u017cycia<\/strong>, czyli psychiczne i fizyczne zachowania przemocowe wobec innych pracownik\u00f3w i os\u00f3b zwi\u0105zanych ze \u015brodowiskiem pracy oraz pracodawc\u0105. Do nadu\u017cy\u0107 zalicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c brak pomocowych dzia\u0142a\u0144 wobec wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce opr\u00f3cz generowania zachowa\u0144 kontrproduktywnych, stresory pojawiaj\u0105ce si\u0119 w \u015brodowisku pracy maj\u0105 destrukcyjny wp\u0142yw na nasze zdrowie. Aby zapobiec sytuacjom stresowym, w pierwszej kolejno\u015bci nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do swojego pracodawcy z pro\u015bb\u0105 o sformu\u0142owanie przejrzystych zasad i procedur obowi\u0105zuj\u0105cych w miejscu pracy.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a<\/em>:<\/p>\n Mary Hartley, Stres w pracy, Kielce 2005. Przyspieszona akcja serca, zwi\u0119kszone napi\u0119cie mi\u0119\u015bni, pobudzenie emocjonalne, a w konsekwencji problemy z koncentracj\u0105 uwagi, narastaj\u0105ce rozdra\u017cnienie, nierzadko l\u0119k splataj\u0105cy si\u0119 z agresj\u0105. Ten, kto nie do\u015bwiadczy\u0142 podobnego zespo\u0142u czynnik\u00f3w w swoim miejscu pracy, mo\u017ce \u015bmia\u0142o nazwa\u0107 si\u0119 szcz\u0119\u015bciarzem. Zazwyczaj bagatelizujemy te negatywne objawy, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce najprawdopodobniej znajdujemy si\u0119 w pu\u0142apce d\u0142ugotrwa\u0142ej […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1813,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[26,28],"tags":[],"class_list":["post-1791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-praca-i-rozwoj","category-zdrowie"],"acf":[],"yoast_head":"\nAle czym w\u0142a\u015bciwie jest ten zab\u00f3jczy stres?<\/h2>\n
Czym jest stres w \u015brodowisku pracy?<\/h2>\n
Jakie s\u0105 przyczyny stresu w \u015brodowisku pracy?<\/h2>\n
\n\u00b7 Ilo\u015bciowe przeci\u0105\u017cenie i niedoci\u0105\u017cenie prac\u0105<\/strong>, czyli regularny, przewy\u017cszaj\u0105cy mo\u017cliwo\u015bci pracownika wysi\u0142ek fizyczny lub niewielka liczba czynno\u015bci do wykonania. Takie obci\u0105\u017cenia mierzy si\u0119 zwyczajowo liczb\u0105 godzin pracy, mnogo\u015bci\u0105 zada\u0144 oraz tempem ich realizowania. Istotnymi czynnikami wp\u0142ywaj\u0105cymi na przeci\u0105\u017cenia i niedoci\u0105\u017cenia zatrudnionego s\u0105: nieodpowiednio zaprojektowany przez pracodawc\u0119 system zmianowy, brak zast\u0119pczych r\u0105k do pracy w razie chor\u00f3b i wypadk\u00f3w losowych, a co za tym idzie \u2013 liczne nadgodziny, przenoszenie zada\u0144 pracowniczych do domu i nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 delegacje.
\n\u00b7 Jako\u015bciowe przeci\u0105\u017cenie i niedoci\u0105\u017cenie prac\u0105<\/strong>, czyli przekraczaj\u0105ca mo\u017cliwo\u015bci psychiczne pracownika \u2013 konieczno\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ego zachowywania koncentracji oraz czujno\u015bci w miejscu pracy lub obowi\u0105zek wykonywania banalnych i monotonnych czynno\u015bci poni\u017cej mo\u017cliwo\u015bci intelektualnych zatrudnionego. Dodatkowymi stresorami s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zbyt du\u017ca odpowiedzialno\u015b\u0107 materialna i kadrowa oraz konieczno\u015b\u0107 podejmowania przerastaj\u0105cych jednostk\u0119 wybor\u00f3w moralnych.
\n\u00b7 Fizyczne warunki pracy<\/strong>, czyli praca w okoliczno\u015bciach utrudniaj\u0105cych wykonywanie zada\u0144 i zagra\u017caj\u0105cych zdrowiu zatrudnionego. Do czynnik\u00f3w mog\u0105cych wywo\u0142a\u0107 stres w \u015brodowisku pracy najcz\u0119\u015bciej zalicza si\u0119: ha\u0142as, ekstremalne temperatury, obcowanie ze szkodliwymi substancjami, nieprzyjemne zapachy czy eksploatowanie niebezpiecznych maszyn. Przy dokuczliwych warunkach pracy istotnym czynnikiem wywo\u0142uj\u0105cym stres jest brak wsparcia<\/strong> ze strony pracodawcy, kt\u00f3ry nie zapewni\u0142 pracownikowi odpowiednich \u015brodk\u00f3w, niezb\u0119dnego wyposa\u017cenia oraz nie udzieli\u0142 wystarczaj\u0105cych informacji.
\n\u00b7 Konflikt roli zawodowej<\/strong>, brak odpowiedniego wsparcia i niedob\u00f3r informacji powoduje cz\u0119sto tzw. konflikt roli zawodowej. Pracownik skonfrontowany ze zmienn\u0105 i niesp\u00f3jn\u0105 narracj\u0105 pracodawcy, a cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oraz klient\u00f3w, zaczyna odczuwa\u0107 frustracj\u0119. Brak jasno nakre\u015blonych codziennych obowi\u0105zk\u00f3w oraz cel\u00f3w pracowniczych dodatkowo pot\u0119guj\u0105 j\u0105.
\n\u00b7 Ograniczony zakres kontroli nad prac\u0105<\/strong>, czyli sta\u0142y, nieelastyczny czas wykonywania pracy oraz brak mo\u017cliwo\u015bci decydowania o liczbie i d\u0142ugo\u015bci przerw. Przy takim systemie zatrudniony najcz\u0119\u015bciej musi pracowa\u0107 pod presj\u0105 os\u00f3b trzecich i nie ma \u017cadnego wp\u0142ywu na przebieg realizowanych zada\u0144.
\n\u00b7 Mobbing<\/strong>, czyli regularne zniewa\u017canie, gn\u0119bienie i utrudnianie realizowania zada\u0144 pracownikowi oraz zmuszanie go do wykonywania okre\u015blonych czynno\u015bci, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza jego obowi\u0105zki. Tego typu dzia\u0142ania musz\u0105 trwa\u0107 co najmniej sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, minimum dwa razy w tygodniu. Mobbing wi\u0105\u017c\u0119 si\u0119 cz\u0119sto z hierarchicznym systemem kadrowym, preferowanym w danej firmie czy przedsi\u0119biorstwie. Ofiarami s\u0105 zazwyczaj ludzie zatrudnieni na ni\u017cszych stanowiskach, sprawcami \u2013 ich prze\u0142o\u017ceni. Zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki, \u017ce wi\u0119ksze grupy wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w prze\u015bladuj\u0105 dan\u0105 jednostk\u0119, kt\u00f3ra w pojedynk\u0119 nie ma \u017cadnych szans na obron\u0119.
\n\u00b7 Niepewno\u015b\u0107 zatrudnienia<\/strong>, czyli zjawisko, kt\u00f3re w ostatnich latach znacznie si\u0119 nasili\u0142o. Obecnie badacze wymieniaj\u0105 je jako jedno z najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 stresu u pracownik\u00f3w. Niepewno\u015b\u0107 zatrudnienia objawia si\u0119 zazwyczaj przyt\u0142aczaj\u0105cym poczuciem bezsilno\u015bci wobec d\u0142ugotrwa\u0142ego niebezpiecze\u0144stwa utraty posady, a wi\u0119c utraty ci\u0105g\u0142o\u015bci finansowej, a cz\u0119sto presti\u017cu i statusu spo\u0142ecznego.
\nWarto pami\u0119ta\u0107, \u017ce zaistnienie tylko jednej z przyczyn stresu mo\u017ce bardzo szybko doprowadzi\u0107 do spadku efektywno\u015bci naszej pracy oraz do pojawienia si\u0119 zachowa\u0144 kontrproduktywnych. Jednak\u017ce w naszym miejscu pracy mo\u017cemy napotka\u0107 na kilka potencjalnych stresor\u00f3w, kt\u00f3rych oddzia\u0142ywanie na nasz\u0105 psychik\u0119 oraz zdrowie z czasem skumuluje si\u0119.<\/p>\nCzym s\u0105 zachowania kontrproduktywne w \u015brodowisku pracy?<\/h2>\n
\n\u00b7 Dobrowolno\u015b\u0107<\/strong>, czyli aspekt odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do mo\u017cliwo\u015bci \u015bwiadomego kierowania swoimi czynami przez pracownika.
\n\u00b7 Szkodliwo\u015b\u0107 organizacyjna<\/strong>, czyli akt zaszkodzenia interesom danej firmy, instytucji czy organizacji. Jest to r\u00f3wnie\u017c naruszenie norm etycznych oraz warto\u015bci preferowanych przez wszystkich pracownik\u00f3w, a wi\u0119c atak na wsp\u00f3lnotow\u0105 form\u0119 danej firmy, instytucji czy organizacji.<\/p>\n
\n\u00b7 Sabota\u017c<\/strong>, czyli \u015bwiadome kontestowanie dzia\u0142a\u0144 danej firmy, instytucji czy organizacji w celu osi\u0105gni\u0119cia indywidualnych korzy\u015bci. Sabota\u017c mo\u017ce przybiera\u0107 wiele form, od niewinnego ignorowania polece\u0144 prze\u0142o\u017conych, po celowe uszkadzanie mienia pracodawcy.
\n\u00b7 Kradzie\u017ce<\/strong>, czyli bezprawne przyw\u0142aszczenie mienia nale\u017c\u0105cego do pracodawcy. Do kradzie\u017cy zalicza si\u0119 cz\u0119sto \u015bwiadome defraudowanie czasu pracy oraz zani\u017canie jej jako\u015bci.
\n\u00b7 Wycofanie organizacyjne<\/strong>, czyli \u015bwiadoma redukcja energii oraz czasu, jakie pracownik po\u015bwi\u0119ca wykonywanej pracy. Osoba stosuj\u0105ca wycofanie organizacyjne zaczyna nadmiernie si\u0119 sp\u00f3\u017ania\u0107, wyd\u0142u\u017ca\u0107 przerwy, zbyt wcze\u015bnie opuszcza\u0107 stanowisko pracy, przesiadywa\u0107 na zwolnieniach lekarskich oraz celowo spowalnia\u0107 wszystkie swoje dzia\u0142ania.
\n\u00b7 Dewiacja produkcji<\/strong>, czyli wykonywanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych nieefektywnie i niechlujnie. Tego typu zachowanie charakteryzuje si\u0119 tak\u017ce celowym pope\u0142nianiem b\u0142\u0119d\u00f3w, tak \u017ceby obni\u017cy\u0107 produktywno\u015b\u0107 danej firmy, instytucji czy organizacji.<\/p>\n
\nAnna Lubra\u0144ska, Psychologia pracy. Podstawowe poj\u0119cia i zagadnienia, Warszawa 2017.
\n\u0141ukasz Baka, Stres w pracy jako przyczyna zachowa\u0144 kontrproduktywnych, Warszawa 2017.
\nhttps:\/\/www.who.int<\/a>.
\nhttps:\/\/www.zus.pl\/documents\/10182\/167529\/Stres_w_pracy_oraz_jego_wplyw_na_wystepowanie_wypadkow_przy_pracy.pdf\/bb2c2e73-718a-497f-8050-7656385cb0ac<\/a>.
\nhttps:\/\/portalprzemyslowy.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Raport-Stres-w-pracy-2020-PL.pdf<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"