środa, 10 marca 2021 r.

Pierwsze spotkanie z psychoterapeutą. Lęk przed terapią online – czy słuszny?

Mindgram

Beata Pawłowicz

Niezależnie od tego, czy ma to być spotkanie online czy face to face, można odczuwać lęk przed terapią, który tak na prawdę jest lękiem przed zmianą. Dlatego najlepiej, mimo różnych obaw, skupić się na tym, czy chcę dalej samotnie zmagać się ze swoim problemem? Jeśli nie, mimo lęku, zająć się tym, żeby znaleźć dobrego terapeutę i przygotować się do pierwszej sesji. Ważne jest, żeby przed pierwszą sesją psychoterapeutyczną zastanowić się, jaki mam problem? Czego oczekuję od terapii? Co chcę zmienić?

Po co idę do psychoterapeuty?

1. Zachować work life balanse, co w kryzysie pandemii wydaje się niewykonalne.
2. Pokonać stres związany z nadmiarem obowiązków i lękiem o przyszłość ekonomiczną.
3. Poradzić sobie z emocjami, jakie wywołują niepowodzenia, lęk przed chorobą, śmierć kogoś bliskiego.
4. Pokonać uzależnienie, kiedy czuję, że to np. alkohol, hazard lub seks stały się sposobem na radzenie sobie z trudnymi emocjami.
5. Poradzić sobie z czarnowidztwem i brakiem chęci do życia.
6. Pokonać ataki paniki czy fobie, np. przed zamkniętymi pomieszczeniami.
7. Przestać pozwalać się wykorzystywać w pracy.
8. Pokonać lęk przed brakiem pieniędzy.

Można też iść na terapię z wielu innych powodów. Warto wiedzieć, że zaufanie do terapeuty to czynnik, który leczy w wypadku każdej metody – mówi Joanna Kuklicz, psycholog. A więc jak znaleźć terapeutę, któremu będziemy mogli zaufać?

Wiele firm w pandemii podpisało umowy z gabinetami psychoterapii na pomoc online dla pracowników. Wybór specjalisty jest wtedy ułatwiony. Pracownik dostaje namiary od HR albo znajduje na stronie. Jeśli woli poszukać pomocy na własną rękę, może sięgnąć po specjalistów pracujących w renomowanych ośrodkach psychoterapii. W Internecie znajdziemy wiele informacji na temat takich ośrodków i pracujących tam specjalistów. Dowiemy się, że często psychoterapeuci specjalizują się w określonej tematyce, np. depresja, lęki, kłopoty w pracy, itp. Warto więc, aby terapeuta miał doświadczenie w pracy z naszym problemem.
Ważne jest, by sprawdzić, czy wybrana osoba ma certyfikat psychoterapeuty. Albo choćby to, że jest w trakcie szkolenia i pracuje pod okiem superwizora, czyli psychoterapeuty z dużym stażem, który monituje jego pracę.

Są różne metody pracy psychoterapeutycznej (różne szkoły psychoterapii). W czym tkwią różnice między nimi?
Jedną z najbardziej popularnych i skutecznych jest terapia behawioralno-poznawcza. – Ta metoda polega na dążeniu do zmiany tego, co jest, co się dzieje, poprzez analizę interakcji pomiędzy emocjami, myśleniem, zachowaniem i reakcjami fizjologicznymi – mówi dr Tomasz Srebnicki, psychoterapeuta. – Terapeuta musi więc poznać sposób myślenia i interpretowania świata przez pacjenta oraz nadawania przez niego znaczeń temu co go spotyka, aby doprowadzić do zmiany.
W metodzie behawioralno-poznawczej ważne jest także to, że schematy postępowania terapeutycznego dla różnych zaburzeń psychicznych zostały już częściowo adaptowane do warunków online (m.in. depresji, zaburzeń odżywiania, obsesyjno-kompulsywnych, zespołu stresu pourazowego, czy też lęku uogólnionego oraz fobii społecznej) – dodaje dr Srebnicki.
Ponieważ ta metoda ma opracowane schematy działania terapeutycznego dla różnych zaburzeń, możliwe jest także określenie czasu terapii. W wypadku podanych powyżej problemów jest to zazwyczaj kilka miesięcy.

Jedną z innych, popularnych metod psychoterapii, jest terapia psychodynamiczna. – Ta metoda jest wskazana m.in. w wypadku pracy nad głęboką przebudową osobowości, gdyż jest nakierowana na trwałą zmianę w problematycznych obszarach życia – mówi Jagna Ambroziak psychoterapeutka. – Dzięki niej człowiek może zacząć przeżywać swoje życie i podejmować decyzje w sposób bardziej satysfakcjonujący. Żyje bliżej siebie. Ta metoda zakłada m.in., że to blokady wewnętrzne uniemożliwiają życie, jakiego pacjent pragnie, czy uważa za wartościowe.
Badania potwierdzają, że skuteczność różnych metod terapii jest podobna, choć może ona być inna w wypadku różnych zaburzeń.
Jeśli poszukiwanie i wybór specjalisty przytłaczają, można zdecydować się na certyfikowanego psychoterapeutę z ośrodka psychoterapii, wielu znajdziemy w Internecie, a na pierwszej wizycie online, warto poprosić o skierowanie tam, gdzie powinniśmy trafić.

Lęk przed terapią pojawia się zawsze.

Do terapeuty wybieramy się po to, żeby pokonać problemy psychiczne, które czasem gryzą nas od lat. Jednocześnie obawiamy się zmiany, jakiej może to wymagać. Stąd lęk.
– Tymczasem psychoterapeuta jest właśnie tym, do kogo w takiej sytuacji powinniśmy się zwrócić. Ma kompetencje, aby wesprzeć nas w tym procesie. Być naszym przewodnikiem, a jednocześnie obiektywnym obserwatorem – mówi Joanna Kuklicz, psycholog. – Psychoterapeuta wchodzi w świat przeżyć pacjenta i pomaga mu zrozumieć samego siebie, doświadczyć trudnych uczuć. Jest też kimś, kto akceptuje wszystko, co się pojawia w świecie emocji pacjenta. Pacjenci boją się także, że terapeuta ma rentgen w oczach i od razu będzie wszystko o nich wiedział. A to nie prawda. Poza tym wiedza zdobyta o pacjencie służy terapeucie w procesie psychoterapii. Na wiedzy, akceptacji i wsparciu ze strony terapeuty polega siła tzw. przymierza terapeutycznego, czyli tego, co w psychoterapii najsilniej działa i leczy.

Ważne.
Racjonalizacja to akceptowane społecznie uzasadnienie dla irracjonalnego działania np. „nie pójdę na terapię online, bo to jest niebezpieczne, wolę wpadać w ataki paniki i nie pracować”.

Online, czyli jak?
Psychoterapia online poza tym, że odbywa się dzięki sieci internetowej, może nie różnić się od takiej, która jest prowadzona w gabinecie terapeuty. Dla pacjenta najważniejsze jest to, aby podczas sesji online zapewnił sobie komfort i intymność, czyli, żeby nikt nie wszedł do pokoju, w którym spotyka się z terapeutą, czy też nie słuchał pod drzwiami. Lepiej też, by sesja prowadzona była na komputerze pacjenta, a platforma była optymalnie bezpieczna, mówi Kuklicz.
– Czasem podczas rozmów mamy różne zakłócenia w łączności, albo np. dziecko pacjentki koniecznie chce zobaczyć, co tam mama widzi w komputerze – mówi Ambroziak. – Poza tym w mojej ocenie terapia online jest tak samo skuteczna jak ta prowadzona w ośrodku psychoterapii. Możliwe są nawet sesje telefoniczne, choć wtedy psycholog musi więcej dopytywać o to, jakie emocje przeżywa klient, ponieważ nie może obserwować zmian w spojrzeniu, mimice, gestykulacji czy postawie ciała. Niektórzy psychoterapeuci uprzedzają o tym na początku pracy.

– Pracuję online od wielu lat i wiem, że wirtualna terapia ma swoje plusy i minusy. Ważne, by obydwie strony były na nią gotowe – mówi Ambroziak. – Z pewnością wymaga większej koncentracji, przez co jest bardziej męcząca dla prowadzącego sesje. Ale i pacjenci, i terapeuci powoli zaczynają się z nią oswajać, niektórzy wręcz stwierdzają, że nie wracają do gabinetów.

Jagna Ambroziak: Terapia prowadzona przez internet jest tak samo skuteczna, jak sesje terapeutyczne prowadzone w gabinecie stacjonarnym. Potwierdzają to badania:
• W 2008 r. naukowcy z Uniwersytetu w Hajfie przebadali prawie 10 000 pacjentów zróżnicowanych pod kątem wieku, rasy, płci i języka. Okazało się, że terapia prowadzona przez internet jest tak samo skuteczna jak sesje terapeutyczne prowadzone w gabinecie stacjonarnym.
• W 2009 r. Murphy i Parnass porównali wyniki terapii online i twarzą w twarz. Nie spostrzegli różnic między wynikami klientów odbywających terapię na odległość a wynikami klientów terapii w gabinecie stacjonarnym.
• W 2012 r. na Uniwersytecie Cambridge zespół neurologów opublikował badanie na temat efektywności terapii prowadzonej przez telefon, w którym wzięło udział 39 000 pacjentów z przeróżnymi rodzajami i głębokością zaburzeń psychicznych. Okazało się, że telefoniczna psychoterapia jest równie efektywna jak terapia stacjonarna.

Online jest korzystne dla mieszkających w innym mieście, kraju i osób, które mają mało czasu, więc oszczędzają na dojazdach – dodaje Ambroziak. Ta forma jest też wybierana przez osoby nieśmiałe, z fobiami społecznymi, obawą spotkania w poczekalni kogoś znajomego. Bywa, że takie sesje są jedyną alternatywą dla osób niepełnosprawnych lub z chorobami utrudniającymi poruszanie się.

Skuteczność terapii online

Z badań psychologów klinicznych z Uniwersytetu w Zurychu wynika, że psychoterapia online i twarzą w twarz są równie skuteczne, a nawet, że terapia online w perspektywie czasu bywa bardziej skuteczna. 62 pacjentów cierpiących na umiarkowaną depresję podzielono na dwie grupy, a po ośmiu sesjach (pacjenci leczeni online musieli wykonać także jedno pisemne zadanie na każdą sesje) w obu grupach nasilenie depresji znacznie spadło. Pod koniec leczenia 53 proc. pacjentów, którzy przeszli terapię online i 50 proc. z sesji twarzą w twarz nie miało objawów depresji. Trzy miesiące po zakończeniu leczenia znaczną poprawę odczuło 57 proc. pacjentów z terapii online i 42 proc. z konwencjonalnej.

Jest także terapia online, która została już opracowana dla tego sposobu komunikacji. Elementem procesu terapii jest wtedy nie tylko sesja video, ale też komunikacja mailowa z terapeutą, praca nad zadaniami domowymi zaplanowanymi z użyciem aplikacji czyli różne ćwiczenia, jakie pacjent ma wykonać między sesjami.
W tej terapii możliwe jest także zastosowaniem wirtualnej rzeczywistości. Dzięki niej pacjent może doświadczać w bezpiecznych warunkach sytuacji, które budzą w nim silne emocje, lęk (np. dotknąć pająka czy wyrazić swoje opinie). To doświadczenie może mu pomóc pokonać lęki w realnym świecie – dodaje dr Srebnicki.

Są także aplikacje, które umożliwiają pacjentom samodzielną pracę nad swoim problemem, np. stanami depresyjnymi, wypaleniem zawodowym czy lękiem. Aplikacje zawierają informacje o problemie i ćwiczenia do samodzielnego wykonania oraz elementy autokontroli. Obecnie znajdziemy ich wiele na zachodnich portalach. W Polsce dopiero zaczynają się prace nad nimi. (np. aplikacje dotyczące przeciwdziałaniu wypalenia zawodowego w służbie zdrowia i bezsenności). Aplikacje zapewne stanowią przyszłość psychoterapii, a na pewno pomocy psychologicznej.

Ukryty wróg, czyli uzależnienie.

Pacjent może przyjść z jasno nazwanym problemem: np. problemy ze złością. Terapeuta może dostrzec, że prawdziwy problem tkwi w regulacji emocji za pomocą różnych substancji lub zachowań czyli w uzależnieniu.

Leko- i narkomania, alkoholizm, seksoholizm, pracoholizm bywają dziś podstawą wielu problemów.

– Zazwyczaj trzy pierwsze spotkania to poznawanie się, terapeuta zadaje pytania, dotyczące funkcjonowania pacjenta w rodzinie, w pracy, w świecie – mówi Kuklicz. – To ważne, bo pacjent może zakładać, że problemem jest stres związany z pracą lub z kryzysem małżeńskim. Terapeuta widzi jednak, że jest nim uzależnienie. A wtedy trzeba zacząć od terapii uzależnień, bo zajmowanie się innymi sprawami nie będzie skuteczne.
Problemem jest dziś często pracoholizm. W czasach kryzysu przekonać pacjenta, że to nadmiar pracy jest jego problemem, to trudne, dodaje Kuklicz. Jak ograniczyć pracę, która stała się wszystkim, także źródłem radości, i nauczyć się czerpać radość z czegoś niewiadomego i zwyczajnego, jak codzienne życie poza pracą? Bez pomocy terapeuty to bywa bardzo trudne.

Wszystko, co pojawia się na terapii, jest ważne i dlatego warto to z terapeutą omówić.

– Pacjenci na sesji mogą mówić wszystko, co czują lub myślą. Jeśli się na mnie złoszczą, albo uważają, że nic nie rozumiem, to mają o tym powiedzieć – stwierdza Kuklicz. – Terapeuta się nie obraża, nie krytykuje, ani nie porzuca pacjenta. Dzięki temu sesja terapeutyczna jest często pierwszą przestrzenią w życiu pacjenta, gdzie nie musi nic udawać. Relacja z terapeutą staje się pierwszą bezpieczną relacją, jakiej doświadcza. Bezpieczną, bo cokolwiek powie, nie zostanie źle ocenione, odrzucone. Zbudowanie takiej relacji jest ważnym elementem terapii.
W psychoterapii jest taki termin „przeniesienie”, który opisuje proces, jaki odbywa się między pacjentem a terapeutą – mówi Kuklicz. – Proces leczniczy. Polega on na tym, że terapeuta staje się dla pacjenta obiektem, na który nieświadomie przenosi on odczucia, jakie miał w stosunku do najważniejszej osoby w swojej przeszłości i które stłumił. Nie znaczy to jednak, że one znikły. Odwrotnie. Nieświadomie wpływały na jego życie, np. poprzez wybuchy złości, depresje, zaburzenia jedzenia, uzależnienia, itp.
Po co nazywać to, co czujemy? Na terapii zaczynamy rozumieć siebie, słyszeć siebie i dzięki temu budujemy relację z najważniejszą dla nas osobą, czyli z samym sobą. Pacjent ma mówić o uczuciach także po to, aby nauczyć się je rozpoznawać i nazywać. Brak tej umiejętności stanowi podstawę wielu zaburzeń, np. osoby uzależnione potrafią się zazwyczaj tylko złościć czy smucić. Nie wiedzą, że mogą odczuwać także inne emocje. Terapeuta może im pomoc nauczyć się nazywać to, co przeżywają.
Telefon Zaufania, Niebieska linia – to formy pomocy, jakie dobrze znamy, przodkowie dzisiejszej terapii przez internet. Pierwsza symulowana sesja psychoterapeutyczna online odbyła się prawie od razu po powstaniu sieci, już w 1972 roku. Połączenie odbyło się między Uniwersytetem Stanford i NJC. W latach 90. zastosowano ją do terapii agorafobii – czyli lęku przed wychodzeniem z domu. Wraz z rozwojem tej formy terapii przeprowadzono wiele badań, które pokazały, że podczas sesji online pacjenci są bardziej szczerzy, bo czują się bezpieczni u siebie w domu.

BIO
Dr Tomasz Srebnicki, psychoterapeuta, wykładowca w Szkole Psychoterapii Centrum CBT-EDU, pracuje w Klinice Psychiatrii Wieku Rozwojowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Jagna Ambroziak, psycholożka, psychoterapeutka, współtwórczyni Warszawskiego Ośrodka Psychoterapii i Psychiatrii, autorka bloga http://www.jagnaambroziak.pl.
Joanna Kuklicz, psycholog, w trakcie szkolenia na specjalistę terapii uzależnień. Ośrodek Terapii Uzależnień Strefa Trzeźwości.

Pozostałe wpisy

czwartek, 23 września 2021

Webinar: Pandemia w pracy, jak zarządzać zespołami w nowej rzeczywistości?

Mindgram

Agnieszka
Krasa

środa, 22 września 2021

Jak rozmawiać z Zarządem o mental health? Instrukcja dla HRów

Mindgram

Małgorzata
Ohme

piątek, 17 września 2021

Nowości w przestrzeni Mindgram

Mindgram

Agnieszka
Krasa

Zapraszamy do kontaktu

Wypełnij formularz i przekonaj się, ile możliwości daje Mindgram

    Strona wykorzystuje pliki cookies. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia, z którego korzystasz. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zmienić ustawienia przeglądarki tak, aby zablokować zapisywanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.