środa, 12 stycznia

Odporność psychiczna w świetle zarządzania firmą. Zadbać o lidera

Mindgram

Andrzej
Silczuk

Przed kadrami kierowniczymi stoją obecnie zupełnie nowe wyzwania. Konieczność m.in. podejmowania szybkich, ryzykownych decyzji zmusza liderów firm do szczególnej dbałości o swój dobrostan psychiczny.

Lata 2020-21 to bez wątpienia czas ogromnych zawirowań oraz zmian w praktycznie każdej branży oraz przestrzeni biznesowej. Lockdown, wywołany przez pandemię COVID-19, zmusił pracodawców, menedżerów i pracowników do radykalnej reorganizacji systemu pracy oraz stylu życia. Presja wynikająca z pojawienia się nagłych i długotrwałych zmian spowodowała u większości z nas fizyczne oraz mentalne wyczerpanie. Nie zaskakuje zatem, że niepewność zatrudnienia, natłok obowiązków czy wyraźny wzrost tempa ich realizacji odbiły się negatywnie w szczególności na liderach. Jak wynika ze zrealizowanych w II i IV kwartale 2020 r. badań do raportu Human Power Stresodporni?, pierwszy raz w historii badań polscy liderzy wypadli dużo gorzej od swoich podwładnych na praktycznie każdej płaszczyźnie, a każdy kolejny miesiąc lockdownu jeszcze te różnice pogłębiał.

I tak na przykład:

  • 52,7 proc. z nich pracowało więcej niż przed pandemią.
  • 51,8 proc. nie miało czasu na regenerację i przerwę na posiłek.
  • 76,5 proc. doświadczyło niezwykle wysokiego poziomu lęku i stresu, które uniemożliwiały im efektywne realizowanie powierzonych zadań.
  • 44,9 proc. liderów wstawało z łóżka przemęczonych.
  • 44 proc. doświadczyło smutku i zniechęcenia.
  • 82,7 proc. nawet klika razy w tygodniu zdecydowało się sięgnąć po środki psychotropowe, alkohol oraz inne używki.

Poza tym raport Stresodporni? autorstwa dr hab. J. Wiktorowicz i współpracowników wykazał, że co drugi przebadany menadżer zaniedbuje swoje zdrowie fizyczne. W szczególności: źle się odżywia, ma mało codziennego ruchu i pracuje zdecydowanie za długo, co skutkuje m.in. wyczerpaniem, apatią, ogólną irytacją oraz brakiem skutecznego tzw. myślenia koncepcyjnego.

By radzić sobie w każdej sytuacji

Rozwój cech przywódczych oraz wzmocnienie odporności psychicznej wydają się obecnie kluczowym i koniecznym obszarem do wdrożenia pilnych oddziaływań na pracowników. Odporny psychicznie lider to przede wszystkim świetny i sprawny przywódca, który jest w stanie poradzić sobie z nieoczekiwanymi sytuacjami w postaci np. nagłych zmian strategii biznesowych firmy, czy z presją wynikającą z konieczności – zawsze nieprzyjemnych – cięć kadrowych. Ponadto cechują go:

  • wysoka asertywność, czyli samoświadomość i niezależność w podejmowaniu decyzji, co wpływa bezpośrednio na sprawność i efektywność realizowanych działań,
  • zaangażowanie oraz motywacja, czyli umiejętność podtrzymywania dobrej energii oraz koncentracji w zespole. Swoją konsekwentną postawą lider daje dobry przykład innym pracownikom,
  • kreatywność, czyli proponowanie i tworzenie najlepszych rozwiązań. Podczas działania w obliczu stresu wysoka odporność psychiczna pomaga wygenerować z takiej sytuacji niekonwencjonalny pomysł czy ideę,
  • otwartość, czyli zainteresowanie problemami swoich podwładnych oraz promowanie wśród nich pozytywnych postaw oraz wzorców
    krytycyzm, czyli umiejętność przyznania się do własnych porażek oraz ich akceptacja,
  • odporność, czyli szybki powrót do równowagi psychicznej po niepowodzeniach, nie poddawanie się presji z nimi związanej, a co za tym idzie budowanie dobrej atmosfery w zespole,
  • racjonalizm, czyli obiektywna ocena realnych możliwości firmy oraz zatrudnionych w niej osób, odpowiednie planowanie strategii rynkowych, mądre zarządzanie kryzysami.

Jak można zauważyć, odporny psychicznie lider musi potrafić „panować” nad swoimi emocjami oraz doskonale znać swoje mocne i słabe strony. Panowanie nad emocjami to nic innego jak psychologiczny proces tzw. kontenerowania, czyli umiejętności odłączania się od przeżycia emocjonalnego tu i teraz, np. lęku, po to by móc doprowadzić dany proces do końca, niezakłócony tą emocją. Żeby je dokładniej zgłębić, powinien skorzystać z opracowanego w 2006 r. przez P. Clougha, D. Strycharczyka oraz N. Heffernan – Zintegrowanego Testu Przywództwa ILM72 (ang. Integrated Leadership Measure). Test oparty jest na fundamentalnym dla koncepcji odporności psychicznej Modelu 4C. Na jego podstawie udało się wskazać trzy kluczowe elementy „skutecznego liderowania”.

Są nimi:

  • zaangażowanie w pracę z zespołami. Oznacza to, że lider zna swoich pracowników oraz powierzone im zadania, podczas realizacji których udziela im nieustannego wsparcia i w razie potrzeby pomocy.
  • zaangażowanie w pracę z jednostkami. Lider pomaga poszczególnym jednostkom wzmocnić ich zaangażowanie w wykonywaną pracę oraz wspiera rozwój ich zdolności.
  • determinacja do ukończenia powierzonych zadań. Lider całą swoją uwagę poświęca postawionemu celowi, a tego typu determinacja pozwala mu osiągnąć zawodową satysfakcję oraz oddziałuje pozytywnie na jego współpracowników.

Korzystając z Testu ILM72, naukowcom udało się ustalić, że model odporności psychicznej można w skuteczny sposób wykorzystywać w procesie mentalnego rozwoju pracowników, menedżerów oraz liderów. Warto jednocześnie podkreślić, że efektywność odpowiednich szkoleń zależy w dużej mierze od zaangażowania uczestniczących w nich ludzi.

Dlaczego warto zadbać o liderów?

Z badań przeprowadzonych przez m.in. P. Clougha i D. Strycharczyka wynika, że liderzy, którzy mają wysoką odporność psychiczną:

  • są aż o 25 proc. efektywniejsi,
  • częściej podejmują się nowych wyzwań,
  • dysponują także stałym, wysokim poziomem pozytywnej energii,
  • wzrasta u nich również rezyliencja, czyli zdolność błyskawicznego powrotu do równowagi psychicznej po wszelkiego rodzaju kryzysach, porażkach oraz, co jest szczególnie istotne z perspektywy obecnych przekształceń rynku biznesowego, zmianach.

Rezyliencja wydatnie wpływa na zdolności adaptacyjne. Pozwala również wybrnąć z trudnych sytuacji bez korzystania z bardzo w ostatnim czasie popularnych wśród kadr kierowniczych leków antydepresyjnych oraz używek. Lider mogący pochwalić się jej odpowiednim poziomem ma zawsze pozytywny wpływ na swoich współpracowników.

W miejscu naszej pracy nie stworzymy zgranego, rozumiejącego się i skutecznego zespołu bez rezylientnego, dbającego o well-being lidera, który będzie potrafił rozładować napięcie i stres swoich podwładnych. Dlatego w pierwszej kolejności każda firma, instytucja czy korporacja powinna z dużą pieczołowitością stworzyć metody badania oraz rozwijania odporności psychicznej wśród kadry menadżerskiej. Odpowiednio przeszkolona, inteligentna emocjonalnie oraz samoświadoma grupa liderów będzie potrafiła rozpoznać i właściwie zdefiniować różnego rodzaju problemy, występujące wśród pracowników oraz pomóc im w ich rozwiązaniu.

Warto pamiętać, że zdrowy psychicznie, zaangażowany i odważny zespół to klucz do sukcesów każdej, nawet niewielkiej firmy!

Jak skutecznie podnieść odporność psychiczną kadry kierowniczej?

Źródłem każdej pozytywnej zmiany jest często umiejętne zareagowanie na pojawiające się niepowodzenie czy po prostu brak sukcesu. Jeżeli wyniki osiągane przez twoją firmę ustawicznie spadają, liderzy nie radzą sobie z utrzymaniem dyscypliny, a atmosfera panująca w pracy jest – mówiąc niewybrednie – grobowa, to warto zastanowić się nad wprowadzeniem specjalistycznej, programowej pomocy psychologicznej dla pracowników.

W pierwszej kolejności należałoby opieką otoczyć kadrę kierowniczą. Warto zadbać, aby program, polegający na zbadaniu oraz wzmocnieniu odporności psychicznej liderów, opierał się na Modelu 4C. Zbudowany jest on na czterech filarach odporności psychicznej: wyzwaniu, pewności siebie, zaangażowaniu oraz kontroli/poczuciu wpływu. Zbadać oraz ocenić poziom rozwoju tych czterech cech osobowości można skutecznie i w prosty sposób, stosując test MTQ4 (szerzej piszemy o tym w artykule „Czym jest odporność psychiczna”). Chodzi o to, by uczestnicy takiego badania poznali swoje realne możliwości, zasoby psychiczne i konkretne braki w ich obrębie. Ta wiedza pozwoli im lepiej kontrolować pracę zespołową oraz służyć niezbędnym wsparciem.

Najważniejszą częścią takiego programu powinny być szkolenia oraz warsztaty (w razie potrzeby i warunków, również online), dostosowane do potrzeb danej grupy. Podczas ich trwania kadra kierownicza powinna dowiedzieć się, jak m.in. skutecznie radzić sobie ze stresem, zadbać o zdrowie fizyczne, odzyskać pewność siebie, zaplanować zarządzanie sytuacją kryzysową czy odpowiednio ukierunkować negatywne emocje.

Integralną częścią takiego programu powinien być też zestaw ćwiczeń fizycznych oraz mentalnych. Program tego typu musi być systematycznie powtarzany. Pozwala to oceniać dynamikę, utrzymywać zaangażowanie i certyfikować skuteczność metody. Wymaga również stałego zaangażowania ze strony uczestników, gdyż jego najważniejsza część ma wymiar praktyczny. To z kolei może przełożyć się na istotną poprawę funkcjonowania zarówno liderów, ich podwładnych, jak i całej organizacji.

NAWET LIDER NIE MUSI RADZIĆ SOBIE SAM

Warto pamiętać, że jeśli nie radzi się sobie z przykrym doświadczeniem, stresujące sytuacje bardzo przytłaczają i utrudniają poprawne funkcjonowanie w pracy czy w domu, dobrym rozwiązaniem byłaby rozmowa ze specjalistą. Psycholog doradzi, zbada potrzeby i pomoże w wypracowaniu technik, które ułatwią codzienne funkcjonowanie i wzmocnią odporność psychiczną.

Nie każdy musi dobrze radzić sobie z przeciwnościami losu, ale każdy ma taką możliwość dzięki wypracowaniu odpowiednich praktyk. To do każdego z nas należy wybór, czy chce pracować nad rezyliencją. Trzeba jednak być świadomym, że być może będzie to wymagało wyjścia poza strefę komfortu. Bycie liderem zobowiązuje do dbałości o własny dobrostan psychiczny w pierwszej kolejności.

Niepewność zatrudnienia, natłok obowiązków oraz drastyczny wzrost tempa ich realizacji to najwyraźniejsze skutki pandemii i lockdownów, które najsilniej odbiły się na liderach, nie mających czasu nawet na przerwę w celu regeneracji sił. Przemęczenie, zniechęcenie, brak motywacji do pracy i smutek stały się codziennością liderów.

Kadry kierownicze muszą dawać dobry przykład, który będzie przyświecać pracownikom na wszystkich szczeblach organizacji i zmieni kulturę pracy w firmach na lepsze. Trzeba podjąć wyzwanie jak najgłębszego zaangażowania się w modernizację dobrostanu nas samych i wszystkich wokół. Dla wspólnego dobra.

Pozostałe wpisy

poniedziałek, 17 stycznia 2022

Platforma Mindgram dostępna już dla ponad 40 tysięcy osób

Mindgram

Agnieszka
Krasa

środa, 5 stycznia 2022

Bezpieczeństwo platformy Mindgram

Mindgram

Agnieszka
Krasa

wtorek, 28 grudnia 2021

HR Champion Talk: Rozmowa z Grzegorzem Pyzlem, Wiceprezesem 7N

Mindgram

Agnieszka
Krasa

Zapraszamy do kontaktu

Wypełnij formularz i przekonaj się, ile możliwości daje Mindgram

    Strona wykorzystuje pliki cookies. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia, z którego korzystasz. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zmienić ustawienia przeglądarki tak, aby zablokować zapisywanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.